muslim.uz

muslim.uz

Ранее сообщалось, что 22, 25 и 28 января 2022 года будут выполняться рейсы из Ташкента в Джидду в Саудовской Аравии для совершения паломничества умры узбекскими паломниками.
22 января первый рейс был успешно выполнен в Саудовскую Аравию. 25 января в интервью телеканалу «Узбекистан 24» председатель Управления мусульман Узбекистана, муфтий Нуриддин домла Холикназаров и первый заместитель председателя Комитета по делам религий Музаффар Камилов сообщили, что с 1 февраля 2022 года во время умры будет осуществляться один ежедневный рейс в Саудовскую Аравию, с 10 февраля – по два рейса в день, а во время месяца Рамадан – по три рейса в день.

Пресс-служба Управления мусульман Узбекистана

 

Маҳмудхўжа Беҳбудий таваллудининг 147 йиллиги...

Маърифатпарвар жадидчилик ҳаракатининг асосчиси, драматург, публицист, дин ва жамоат арбоби – Маҳмудхўжа Беҳбудий 1875 йили 19 январда Самарқандда туғилган.

Олимлар фикрича, аллома ўн саккиз ёшидан қозихонада мирзалик қилади, қози, муфтий даражасига кўтарилади. Беҳбудий ҳаж сафарида бўлган чоғида Арабистон, Миср, Туркия каби давлатларда бўлган.

Беҳбудий Туркистонда биринчилардан бўлиб янги усул мактабларини ташкил қилиш ва улар учун дарсликлар ёзган тараққийпарварлардан саналади.

Маҳмудхўжа Беҳбудий "Рисолаи асбоби савод" ("Савод чиқариш китоби", 1904), "Рисолаи жуғрофияи умроний" ("Аҳоли географиясига кириш", 1905), "Мунтаҳаби жуғрофияи умумий" ("Қисқача умумий география", 1906), "Амалиёти ислом" (1908), (1909) каби китобларни чоп эттиради.

Маҳмудхўжа Беҳбудий 1917 йил ноябрь ойида ташкил топган Туркистон Мухторияти асосчиларидан бири, ўлка халқларининг истиқлоли йўлида маънавий йўлбошчиларидан бўлди. Аллома шўролар, коммунистик мафкура тизимининг қинғирликлари, кирдикорларини кўра билган. Миллатни таназзулга етакловчи иллатларни рўй-рост фош этган. Маърифат йўлида эл-улус кўзини очишни умр мазмуни, деб билган.

Мамлакатимиз етакчиси ғояси асосида 2020 йилда Маҳмудхўжа Беҳбудий таваллудининг 145 йиллиги юртимизда кенг нишонланди. Маърифатпарвар жадид бобомиз ҳаёти, фаолиятига оид ҳужжатли фильм суратга олинди. Унинг асарлари чоп этилмоқда.

ЎзА хабарига кўра, пойтахтимиздаги "Адиблар хиёбони"да Маҳмудхўжа Беҳбудий ҳайкали ўрнатилди. Айни пайтда олимларимиз Беҳбудий фаолиятига оид ҳали кўплаб тадқиқотлар олиб борилиши зарурлигини таъкидламоқдалар. Бу эса маърифатпарвар жадид боболаримиз ҳаётига оид янги маълумотларга эга бўлишга замин яратиши, шубҳасиз.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати

Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарори билан «Етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлашга қаратилган «Меҳр дафтари» тизимини жорий этиш тартиби тўғрисида»ги низом тасдиқланди, деб хабар бермоқда «Дунё» АА.

Ушбу ҳужжатга мувофиқ, етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар туман (шаҳар) ҳокими қарори асосида «Меҳр дафтари»га киритилади ва ундан чиқарилади.

«Меҳр дафтари» тизимига киритишнинг ахборот тизимидан фойдаланиш ва маълумотларни киритиш тартиби Миллий гвардия томонидан белгиланади.

2022 йил 1 февралгача мазкур ахборот тизими амалиётга жорий этилади.

Ўқув-тарбия муассасалари ҳамда туман (шаҳар) ҳокимликларининг Болаларни ҳимоя қилиш шўъбалари «Меҳр дафтари»ни шакллантиришга масъул ҳисобланади.

«Меҳр дафтари»га маълумотларнинг бевосита киритилишини қўйидаги вазирлик ва давлат ташкилотлари таъминлайди:

— Халқ таълими вазирлиги томонидан унинг тизимидаги Меҳрибонлик уйлари, Болалар шаҳарчалари, Республика болалар ўқув-тарбия муассасалари ва Оилавий болалар уйлари;

— Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан унинг тизимидаги Болалар уйлари;

— «SOS» – Ўзбекистон болалар маҳаллалари» уюшмаси томонидан унинг тизимидаги болаларни муқобил парвариш қилиш хизматлари, ёшларга ҳамроҳлик қилиш хизматлари ва ижтимоий
етимликнинг олдини олиш хизматлари тарбияланувчилари ва битирувчилари тўғрисидаги;

— туман (шаҳар) ҳокимликларининг Болаларни ҳимоя қилиш шўъбалари томонидан васийликка (ҳомийликка, патронатга) олинган етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар тўғрисидаги.

Дафтарга киритилган болаларнинг муаммо (эҳтиёж, қизиқиш)лари тегишли тартибда ўрганилади.

«Меҳр дафтари»га киритилган болаларни қўллаб-қувватлаш ишлари қуйидагилар томонидан мувофиқлаштирилади:

— туман (шаҳар) ҳокимлигининг Болаларни ҳимоя қилиш шўъбаси томонидан манфаатдор давлат органлари ва ташкилотлар билан биргаликда;

— Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликларининг Болаларни ҳимоя қилиш масалалари котибиятлари томонидан манфаатдор давлат органлари ва ташкилотлари билан биргаликда;

— Вазирлар Маҳкамасининг Болаларни ҳимоя қилиш масалалари шўъбаси ва Миллий гвардия томонидан манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда.

Ҳужжатга кўра, етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар 25 ёшга тўлганда тегишли қарор асосида «Меҳр дафтари»дан чиқарилади.

Бунда дафтардан чиқарилаётган шахсларнинг бандлиги таъминланган ва уй-жойи мавжуд бўлиши шарт. Бандлиги таъминланмаган ҳолатларда «Меҳр дафтари» ҳисобида туриш муддати бандлиги таъминлангунга қадар, бироқ 5 йилдан ортиқ бўлмаган муддатга узайтирилади.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати

1. Такбири таҳрима айтиш вақтида қўл кўтариш суннат. Эркаклар қулоғининг юмшоғигача, аёллар эса елка баробаригача кўтарадилар.
Табаронийнинг мўъжам ал-кабир китобида Воил ибн Ҳужр розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам эркак қўлини қулоғигача, аёл эса кўкрагигача кўтаради, дедилар. Бу ҳадиснинг ривоятида Умму Яҳё бинти Абдулжаббор мажҳул бўлиб, қолган барча ровийлар ишончлидир. Шунинг учун бу ривоят заиф бўлсада кучайтириш сифатида олса бўлади.

2. Қўл боғлашда эркаклар ўнг қўлини чап қўлини устига қўйиб, бош ва жимжилоқ бармоғини ҳалқа қилиб, киндиги остига қўядилар. Аёл эса ўнг қўлини чап қўли устига қўйиб, ҳалқа қилмасдан кўкраги устига қўяди.
3. Эркак рукуъда тўлалигича эгилади ва боши, бели ва орқа қисми текис бўлади. Икки қўли билан икки тиззасини ушлайди. Бармоқларининг ораси очиқ бўлади. Билагини биқинидан алоҳида қилади. Тиззасини букмайди.
Аёл эса бироз эгилади. Тиззасини ушламасдан фақат унинг устига қўлини қўяди. Бармоқларини орасини очмайди. Билакларини биқинига ёпиштиради. Тиззасини бироз букади. Шу ҳолатда аёл сатрлик бўлади.
4. Эркак саждада ҳамма аъзоларини алоҳида қилиб, қўлини қўлтиғидан ёки биқинидан, икки сонини қорнидан алоҳида қилади. Орқа қисмини юқори қилади. Билакларини ерга тўшамайди.
Аёл эса ҳамма аъзоларини йиғиб қўлини биқинига, сонини қорнига ёпиштиради. Орқасини юқори қилмайди. Имкон қадар ўзини паст қилади. Икки қўлини ерга тўшайди. Икки оёғини ўнг тарафига қилиб, оёқларини тикка қилмайди.
5. Эркаклар қаъдада чап оёқларини тўшаб, унинг устига ўтирадилар. Ўнг оёқларини ёнга чиқариб, панжаларини қибла тарафга қилиб, қўлларини тиззасига яқин қилиб, ўз ҳолича ташлаб қўяди. Аёл эса икки оёғини ўнг тарафига чиқариб, думбаси билан ерга ўтиради. Бармоқларини жамлаб олади.
6. Аёл кишига ёлғиз қолганда ёки маҳрамлари ёнида тўлиқ баданини беркитиши шарт эмас. Намозда эса юз, икки кафт ва икки қадамидан ташқари барча аъзоларини беркитган ҳолатда бўлиши фарздир.
7. Такбири таҳрима айтиш вақтида эркак қўлини енгининг остидан чиқариб олади. Аёл эса кафтларини енгини остидан чиқармайди. Эркак жамоат билан ўқиганда жаҳрий намозларда жаҳрий, маҳфий намозларда маҳфий қироат қилади. Ўзи ёлғиз ўқиганида унга ихтиёр берилган. Хоҳласа баланд овозда ўқийди хоҳласа паст. Аёл эса ҳамма намозларда оҳиста қироат қилади.
8. Эркакга бомдод намозини тонгни ёриштириб ўқиши мустаҳаб. Аёл кишига эса ғира-ширада ўқиши мустаҳабдир.
9. Зарурат вақтида эркаклар “Субҳоналлоҳ”, дейди. Аёл тасфиқ қилади.
10. Аёллар ёлғиз ўзлари жамоат қилмайдилар. Масжидга ҳам бормайдилар. Ҳаж ва умрада эса намозларини масжидда ўқийдилар.
Абдуллоҳ ибн Масъуд бир бора аёлларнинг масжиддан чиқиб кетаётганларини кўриб, уйларингизга кетинглар. Сизлар учун уйларингиз афзалдир”, дедилар.
Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади. У онамиз: “Агар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам аёллардаги ҳозирги ҳолатни кўрганларида Баний Исроил аёллари масжиддан ман қилинганидек буларни ҳам масжиддан ман қилган бўлардилар”, дедилар.
11. Аёл киши имом бўлмайди. Аллома ибн Ҳазм Зоҳирий “Маротибул ижмоъ”, китобида “аёл эркакларга имом бўлмаслигига иттифоқ қилганлар. Агар иқтидо қилсалар ижмоъда уларнинг намозлари фосиддир. Аёл аёлларга имом бўлиб берса масалан эркаклар йўқ бўлган ўринда жаноза намозини ўқиш тўғри келиб қолса улардан олдинга чиқиб олмайди.
12. Аёл кишига азон ва иқомат айтиш йўқдир.
13. Аёл кишига жума вожиб эмас.
Абу Довуд роҳматуллоҳи алайҳ Ториқ ибн Шиҳобдан ривоят қилиб айтдилар. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам жума намози тўрт киши қул, аёл, гўдак ва касалдан ташқари ҳамма мусулмонлар зиммасига вожибдир, дедилар.
Ибн Ҳажар Асқалоний Талхийсул хобийр китобида бу ҳадисни жуда кўп кишилар саҳиҳ деганлар, деди.
Саҳобия аёлларнинг ҳам баъзиларигина жумага ҳозир бўлишар эди. Саҳобияларнинг амалларидан аёлларга жума вожиб эмаслиги маълум бўлади. Бошқа учала имомлар наздида ҳам шундайдир.
14. Аёл кишига ҳайит намози вожиб эмас.
15. Эркак сафнинг ортида ёлғиз туриши макруҳдир. Аёл киши эса ёлғиз ҳолда тураверади.
Ҳадисда келтирилишича, аёл киши ёлғиз ўзи бир сафдир, дейилган.
Шу ўринда баъзи бир кишилар томонидан Бухорийдаги Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг “Мени намоз ўқиганимни кўрганингиздек намоз ўқинглар”, деган ҳадисларидан эркак киши билан аёлнинг намози ўртасида фарқ йўқ. Чунки бу хитоб бутун умматга тааллуқлидир, деган шубҳа ўртага ташланади.
Тўрт мазҳаб соҳиблари ва уларнинг шогирдлари ҳам шу ҳадисни ўқиганлар. Кўп ўринларда бу ҳадисни баъзи ҳукмларга ҳужжат ҳам келтирганлар. Лекин аёл билан эркак намози ўртасида фарқ борлигини айтганлар. Бу ҳадисдан “Мен сизларга қандай намоз ўқишни таълим берган бўлсам шундай ўқинглар”, деган маънони тушунганлар.
Таълимотларининг орасида аёл киши юқорида келтириб ўтганимиздек саждани қимтинган ҳолда қилиши, икки оёғини ўнг томонга чиқариб, думбаси билан ерга ўтириши ва яна бир қанча фарқли ҳукмлар бордир.

 

fiqh.uz

Сторінка 11 з 2519

Мақолалар

Top