![muslim.uz](/templates/sj_news_ii/images/placeholder/user.png)
muslim.uz
Sodiq Samarqandiyning yolg‘on da’volari haqida mulohaza
Такфир Исломнинг моҳиятига зиддир
Ақида
Ҳанафий мазҳабига кўра, иймон – Аллоҳнинг ҳузуридан Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга келган барча нарсаларнинг ҳақ эканига тил билан иқрор бўлиб, қалб билан тасдиқлашдир.
“Тил билан иқрор қилиш” “Лаа илааҳа иллаллоҳу Муҳаммадур Расулуллоҳ”ни талаффуз қилишдир. “Қалб билан тасдиқлаш” эса, юқоридагиларнинг барчасига қалбда заррача гумон ва шубҳа қолдирмай ишонишдир. .
Ибн Умар ва Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Агар бир киши ўз биродарига “эй кофир” деса, иккисидан бири ўшандай (яъни, кофир) бўлади», дедилар (Имом Бухорий ривояти).
Демак, кимдир қалбида заррача иймони бор кишини “эй кофир” деса, ўзи диндан чиқиб, кофир бўлишидан қўрқсин.
Ҳанафий мазҳабининг машҳур уламоларидан Ибн Нажим раҳматуллоҳи алайҳ: “Агар бу масалада кофир дейиш учун тўқсон тўққизта далил бўлса-ю, кофир демаслик учун биргина далил бўлса, тўқсон тўққизни қўйиб, бир далилни олиш керак”, деган.
Шунингдек, биргина далил инсоннинг иймони борлигини тасдиқласа, уни мусулмонлар сафида олиб қолиш қолган мусулмонларнинг зиммасига юкланади.
Аҳли сунна вал жамоа ақидавий мазҳаби уламолари бу каби ҳадисларда зикр этилган ишларга йўл қўйган мўмин қилаётган ишида қатъийлик билан аниқ фарзни инкор қилмаса ва ҳаромни ҳалол демаса, шариат тақиқлаган муҳокамага киришмаса, кофир бўлмайди, балки катта гуноҳ қилган бўлади, деб хулоса қилганлар.
Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. «Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Уч нарса иймоннинг аслидандир: “Лаа илааҳа иллаллоҳ” деган кимсага тегмаслик; гуноҳи туфайли уни кофирга чиқармаслик; амали туфайли уни Исломдан чиқармаслик”, дедилар» (Имом Абу Довуд ривояти).
“Калимаи шаҳодатни айтиб, ўзининг мусулмонлигини билдириб турган кишига тегмаслик, унинг жонига, молига зарар етказмаслик зарур. Зоҳирида мусулмон кўриниб, Ислом буюрган амалларни қилаётганлар билан мусулмонча муомала қилинаверади. Кишиларнинг ички сирлари ва ҳисоб-китоблари Аллоҳнинг Ўзига ҳавола! “Лаа илааҳа иллаллоҳ”ни айтиб, зоҳирида мусулмон бўлиб кўринган одамни қилган гуноҳи туфайли кофирга чиқармаймиз. У кофир эмас, осий мўмин бўлади. Калимаи тавҳидни айтиб, зоҳирида исломни кўрсатиб турган одамни амали сабабли Ислом дини, Ислом миллатидан чиқармаймиз. Бундай одамларга амалига яраша тайин қилинган шаръий жазо берилади. Эътиқоди бузилмаса, Исломдан чиққан ҳисобланмайди. Умумий қоида – шу!” (Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф раҳимаҳуллоҳ).
Бугунги кундаги катта хатолардан яна бири – куфр ҳақидаги умумий фатво якка шахсга татбиқ этилаётганидир. Масалан, уламоларнинг фатвосида “фалон тоифага мансуб кишилар кофир бўлади”, дейилган. Бу эса шу тоифага мансуб кишиларнинг ҳаммаси кофир дегани эмас. Бир шахсга нисбатан куфр фатвосини беришдан олдин у ҳақда сўраб-суриштириб, аниқлик киритиб, шахсан баҳс олиб бориб, унинг куфрда экани исботлансагина, бўйнига қўйиш лозим бўлади.
Ақида илми уламолари: “Баъзи бир гаплар куфр бўлиши мумкин. Ўша гапни айтган кофир бўлади, деган ҳукм ҳам чиқиши мумкин. Аммо шу гапни айтган шахсни ҳужжат, далил билан исботланмагунча кофир деб ҳукм чиқарилмайди”, деганлар.
Аллоҳ таоло Нисо сурасининг 10-оятида: “Албатта, етимларнинг молини зулм ила еганлар, қоринларига оловни еган бўлурлар. Ва, шубҳасиз, дўзахга кирурлар”, деган. Ушбу ояти каримадаги қўрқитиш, бошқа оятларда ҳам бор. Аммо мана шу оятга биноан, аниқ бир шахсга келганда бу одам, албатта, дўзахга тушади, деган қатъий ҳукм айтилмайди.
Аҳли қибла бўлган бир кишининг бу каби ҳолатларда дўзахга киришига даб-дурустдан гувоҳлик бериш мутлақо хато ва савиясизликдир. Чунки у мазкур оят маъноси ва ҳукмини билмаслиги мумкин. Билгач, гуноҳидан тавба қилиши, шу гуноҳни ювадиган савоб ишларни бажариши мумкин.
Киши куфр гапни айтгани учун қозининг ҳузурига келтирилса, қози гувоҳларнинг даъволаридаги масала – куфр гапни айтгани ҳақида сўрайди. Агар айтганидан тонса, қўйиб юборилади. Чунки гапдан тониш тавба ҳисобланади.
Агар айбдор мен бу гапнинг куфр эканини билмасдим, деса, унга тушунтирилади. Бундан кейин ҳушёр бўлишни уқтириб, қўйиб юборилади. Аммо мен бу гапни билиб айтдим, динимдан қайтдим, деса, уни тавба қилишга чақирилади ҳамда тавба қилгунига қадар қамаб қўйилади...
Куфр гапни очиқ айтган ва тан олиб турган одамга Исломнинг муомаласи шундай бўлгач, иймонини тасдиқлаётган ва Исломга имкон қадар амал қилаётганларни турли баҳона ва асоссиз сабаблар билан кофирга чиқариш ва уларга турли кўринишдаги зулмни раво кўриш ақидамизга мутлақо тўғри келмайди.
Манбалар асосида
Акмалхон домла АХМЕДОВ ва
Камолиддин домла ҲАМРОҚУЛОВ тайёрлашди
Муҳаммад Зоҳид Кавсарий роҳимаҳуллоҳ: Куфр лафзини ишлатишда эҳтиёт бўлинг!
Исломий фиқҳ академияси қандай нуфузга эга?
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари мусулмон дунёсида катта мақомга эга бўлган Исломий фиқҳ академиясига қабул қилинганлари ҳақида олдин хабар берган эдик.
Таъкидлаш керакки, ушбу эътироф Муфтий ҳазратлари фаолиятлари давомидаги учинчи нуфузли ташкилотга қабул қилинишларидир. Аввал Халқаро мусулмон уламолари кенгаши, Мусулмон донишмандлар кенгаши аъзоликларига қабул қилинганлари ҳақида маълумот берган эдик.
Муҳтарам мухлисларга, Исломий фиқҳ академиясининг тузилиши, мақсад ва вазифалари ҳақидаги маълумотларни эътиборингизга ҳавола этамиз.
Исломий фиқҳ академияси – Ислом олами уюшмаси (Робитат ал-олам ал-исломий)га қарашли Ислом дунёсининг таниқли фақиҳ ва етук уламоларидан ташкил топган мустақил, юридик мақомга эга бўлган нуфузли илмий ташкилотдир.
Академия 1977 йил 10 декабрда ташкил этилган. Унинг қароргоҳи Саудия Арабистонининг Макка шаҳрида жойлашган.
Академиянинг мақсадлари:
Исломий фиқҳнинг эътироф этилган манбаларидан бутун дунё мусулмонлари дуч келаётган замонавий муаммолар, таҳдидлар ва юзага келаётган долзарб муаммоларга оид ҳукмларни ишлаб чиқиш;
Ислом фиқҳининг кенг қамровлилигини ва унинг мусулмонлар олдида турган масалаларни ҳал қилишдаги аҳамиятини кўрсатиш;
Ислом фиқҳий меросини тарғиб қилиш ва қайта талқин қилиш, атамаларига аниқлик киритиш ҳамда уни давр тили, тушунчаларига мослаштириш;
Исломий фиқҳ соҳасидаги илмий тадқиқот ва изланишларни рағбатлантириш, ишлаб чиқилган фиқҳий тадқиқотлар, ечимларни оммалаштириш.
Исломий фиқҳ академияси ўз мақсадларига эришиш учун барча мавжуд қонуний воситалардан фойдаланади, жумладан:
Ислом олами олдида турган, ўрганишни талаб қиладиган масалаларни кузатиб бориш учун ахборот марказини ташкил этиш;
Ҳуқуқ билан шуғулланувчилар учун ўқиш ва амалиётда фиқҳий атамаларга аниқлик киритувчи ва уларни осонлаштирадиган ҳуқуқшунослик ва унинг фанлари бўйича луғатлар ишлаб чиқиш;
Ҳуқуқшуносликка оид илмий журнал чиқариш, Академиянинг энг муҳим тадқиқотлари, муҳокамалари ва қарорларини етказиш ҳамда уларни турли тилларга таржима қилиш;
Академия билан Ислом оламидаги турдош илмий марказлар ўртасида ҳамкорлик ўрнатиш, улар билан илмий ва интеллектуал алмашинувни йўлга қўйиш;
Замонавий муаммолар бўйича илмий семинарлар ўтказиш ва унга мутахассисларни жалб этиш;
Кенгаш қарорлари, тавсиялари ва тадқиқотларини таржима қилиш ва уларни барча мумкин бўлган воситалар, жумладан, интернет, сунъий йўлдош каналлари ва газеталар орқали нашр этиш.
Исломий фиқҳ академияси раҳбарияти ва аъзо уламолари
Академия президенти – Саудия Арабистони Подшоҳлиги Бош муфтийси Шайх Абдулазиз бин Абдуллоҳ Ол Шайх.
Академия вице-президенти – Ислом Олами Уюшмаси Бош Котиби Шайх Доктор Муҳаммад Абдулкарим ал-Исо.
Исломий фиқҳ академияси Бош котиби – Шайх Доктор Абдураҳмон бин Абдуллоҳ аз-Зайд
Академиянинг энг фаол аъзолари:
1. Шайх Доктор Солиҳ бин Абдуллоҳ Ҳумайд, Масжидул Ҳаром имом-хатиби (Саудия Арабистони)
2. Шайх Доктор Шавқий Иброҳим Аллом, Миср диёри муфтийси (Миср Араб Республикаси)
3. Шайх Абдуллоҳ бин Байя, Шаръий фатволар кенгаши раиси (Бирлашган Араб Амирлиги)
4. Доктор Қутб Мустафо Сану, Жидда шаҳридаги Халқаро ислом фиқҳи академияси раиси (Саудия Арабистони)
5. Шайх Нуриддин Холиқназар, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий (Ўзбекистон)
6. Шайх Доктор Исламу Валад Саййид ал-Мустафо, Фатво ва шикоятлар бўйича Олий кенгаш раиси (Мавритания)
7. Доктор Қози Аҳмад Забин Атийя, Иршод ва вақф вазири (Яман)
8. Шайх Доктор Мифтаҳ ал-Ахёр Абдулғани, “Наҳдатул уламо” жамияти раиси (Индонезия)
9. Шайх Доктор Яҳё Халил Сатақов, “Наҳдатул уламо” жамияти бош ижрочи раҳбари (Индонезия)
10. Шайх Доктор Аҳмад Муҳаммад Иъбодий, “ал-Муҳаммадия” уламолар уюшмаси Бош котиби (Марокаш)
11. Шайх Доктор Аҳмад Ҳасан ат-Тоҳа, Ироқ фиқҳ академияси раиси (Ироқ)
12. Шайх Муҳаммад ал-Маҳий Иброҳим Нияс, Африка ислом уюшмаси раиси (Сенегал)
13. Шайх профессор Сажид Мийр, “Аҳлул ҳадис” жамияти катта раҳбари (Покистон)
14. Шайх Шаъбон Рамазон Мубажий, Уганда муфтийси (Уганда)
15. Шайх Иброҳим Солиҳ ал-Ҳусайний, Ислом ишлари Олий кенгаши фатво ҳайъати раиси (Нигерия)
16. Шайх Доктор Аҳмад Муҳаммад Халил, Қозилик идораси раиси (Иордания)
17. Шайх Асғарали Имом Маҳдий, “Аҳлул ҳадис” марказий жамияти бошлиғи (Ҳиндистон)
18. Шайх Доктор Абдуллатиф Файз Дарян, Ливан муфтийси (Ливан)
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Хушхабар: Муфтий ҳазратлари Исломий фиқҳ академияси аъзолигига қабул қилиндилар
Шу йил 20 апрель куни Саудия Арабистони пойтахтида Ислом олами уюшмаси таркибидаги Исломий фиқҳ академиясининг 23-давра йиғилишида Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари ушбу Кенгаш аъзолигига қабул қилинганлари эълон қилинди.
Исломий фиқҳ академияси Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратларини ушбу нуфузли академия аъзолигига қабул қилиш ҳақида қарор қабул қилди.
Унда иштирок этаётган дунёнинг етакчи уламолари Муфтий ҳазратларини ушбу мартаба билан қутлаб, Ўзбекистондаги диний-маърифий соҳадаги ислоҳотларни юқори баҳоладилар.
Шу ўринда айтиш ўринлики, охирги йилларда Диний идоранинг мусулмон дунёси билан алоқалари ривожланиб, турли йўналишларда муносабатлар йўлга қўйилди. Айниқса, халқаро ташкилотлар билан амалий ҳамкорлик ўрнатилди, турли давлатлар диний идоралари билан меморандумлар имзоланди, хориждаги илмий конференциялар, Қуръон мусобақалари ва кўргазмаларда вакилларимиз фаол иштирок этмоқда.
Таъкидлаш керакки, шу пайтга қадар ҳам Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари Халқаро мусулмон уламолари кенгаши ва Мусулмон донишмандлар кенгаши аъзоси сифатида нуфузли тадбирлардаги ташаббуслари мусулмон дунёси томонидан қўллаб-қувватланмоқда.
Шунингдек, долзарб мавзудаги чиқишлари Миср Араб Республикаси, Қатар, Россия ва МДҲдаги бир қатор давлатларнинг минглаб кузатувчиларга эга бўлган сайт ва ижтимоий тармоқлар, газета-журналларда араб, инглиз ва рус тилларида нашр этилди.
Ўзбекистон вакилининг мазкур кенгашга қабул қилингани юртимизда давлатимиз Раҳбари раҳнамолигида амалга оширилаётган кенг кўламли диний-маърифий соҳадаги ислоҳотларнинг юксак эътирофи бўлди.
Муфтий ҳазратлари ўз навбатида ташкилот раҳбарияти ва аъзо уламоларга билдирилган ишонч учун самимий ташаккур айтдилар. Шунингдек, муштарак мақсадлар бўлмиш Ислом дини, мусулмон умматига хизмат қилиш, Ислом фиқҳининг эътироф этилган манбаларидан бутун дунё мусулмонлари дуч келаётган замонавий муаммоларга ечим топиш, мусулмонлар олдида турган масалаларни ҳал қилишда муносиб иштирок этиш, Ислом фиқҳий меросини тарғиб қилиш ва бу соҳадаги илмий тадқиқотларни рағбатлантириш борасида бор билим-тажриба ҳамда имкониятларини сафарбар этишларини маълум қилдилар.
Шу билан бирга, нуфузли Кенгашга аъзолик шараф бўлиш билан бирга катта масъулият эканини сўзладилар.
Алоҳида қайд этиш жоизки, Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратларининг ушбу илмий ташкилотга аъзо бўлишлари Аллоҳ таолонинг фазли ҳамда ёрдами ила 35 йилдан зиёд вақт мобайнида Ислом дини маърифатини кенг ёйиш ва мўмин-мусулмонлар эҳтиёжини таъминлашдаги фидокорона меҳнатлари самарасидир.
Аллоҳ таолодан Муфтий ҳазратларига Исломий фиқҳ академиясидаги фаолиятларида улкан зафарлар тилаймиз.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати