muslimuz

muslimuz

Пятница, 01 Март 2024 00:00

Бир муҳим насиҳат

Айтдиларки, жуда кўп одамлар "Биз маржиъул халойиқ", яъни халқ бизга қайтса, улар бизга мурожаат қиладиган киши бўлсак деган фикрда (ғамда) юради. Шуни яхши билингки, маржиъ (одамлар мурожаат қиладиган киши) бўлиш камол эмас.

Асли камол "рожиъ" бўлишдадир. (Рожеъ – қайтувчи, маржиъ эса "ҳамма қайтиб борадиган жой" демакдир). Ҳамма сен томон қайтишини хоҳлашни ўрнига ўзинг Аллоҳ томонига қайт. Камол шундадир. Шундан кейин У Зот кимни халққа маржиъ қилиш ёки қилмасликни Ўзи билади. Иккови ҳолатда ҳам инсон учун яхшилик ва фақат яхшилик бўлади. Қайси ҳолат рўй берган тақдирда ҳам ўшанга рози ва шокир бўлиш керак.

Ёрқинжон Фозил раҳимаҳуллоҳ

 

Бугун, 1 март куни Президентимиз Шавкат Мирзиёев Хоразм вилоятига ташрифи давомида ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг устувор вазифалари юзасидан йиғилиш ўтказмоқда. Унда яқинлашаётган саховат, меҳр-оқибат ва бағрикенглик кенг намоён бўладиган муқаддас Рамазон ойида амалга ошириладиган ишлар ҳақида ҳам тўхталиб ўтди.

Давлатимиз раҳбари бу муборак ойда эҳтиёжманд инсонлар, айниқса фарзандларимиз ҳолидан хабар олиш, уларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш муҳимлигини қайд этди.

Шу боис, эшитишда нуқсони бор 500 нафар болага бепул кохлеар аппарати ва бошқа имплантлар қўйиш учун 62 миллиард сўм ажратилиши белгиланди. Яна 2 минг нафар бола эшитиш мосламаси билан таъминланади.

Паралимпия спорт турлари билан шуғулланаётган хоразмлик 10 нафар ёшларга 7 турдаги замонавий спорт протез ва реабилитация воситалари олиб берилади. 

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати

Пятница, 01 Март 2024 00:00

Нархга қўшиб ёздириш

Cавол: Мен улгуржи савдо билан шуғулланаман. Мендан турли дўконлар, айрим ҳолатда ташкилотлардан ходимлар келади. Шулар ичида айримлари нархни қўшиб ёзиб беришни сўрашади. Масалан, товарнинг нархи 50 минг бўлса, 70 минг деб ёзинг. Мен сизга пулини олиб келганимда 20 мингни менга қайтиб берасиз, дейишади. Уларнинг бу иши жоизми? Улар билан шу шаклда савдо қилсам бўладими?

Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Ислом дини инсонга ҳамиша ишлаб топаётган пулини фақат ҳалол йўл билан бўлишига аҳамият қаратиши зарур. Ҳалол бўлмаган молни ноҳақ ўзлаштириб оладиган кимсалар, гарчи кўзга ишбилармондек кўринса-да, ночор ва бечора кишилар айнан ўшалардир. Аллоҳ таоло Қуръони каримда марҳамат қилади:

“Эй иймон келтирганлар! Бир-бирларингизнинг молларингизни ботил йўл билан еманг” (Нисо сураси, 29-оят).

Юқоридаги ишлар ҳам мутлақо жоиз эмас. Чунки ишчи ва ходим кабилар иш жойининг вакили сифатида иш юритади ва мана шу ишларни бажараётганлиги учун унга корхона маош ажратади. Исломда вакил ўзига нима вазифа юклатилган бўлса, ўшани бажариши керак. Қўшиб ёзишни талаб қилиш ва шу орқали олган ортиқча пулни ўзлаштириш унга ҳалол бўлмайди. Бу ишда алдов, омонатга хиёнат қилиш каби бир неча гуноҳлар бор.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан қилинган ривоятда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам:

“Ким алдаса, мендан эмас”, деганлар (Имом Муслим ривояти).

Бошқа бир ҳадиси шарифда Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: Мунофиқ уч нарсада билинади: Гапирса ёлғон гапиради, ваъда берса бажармайди, омонатга хиёнат қилади (Имом Бухорий ривояти).

Шунингдек, иш берувчининг номидан маҳсулот сотиб олгани борган кишига айрим сотувчилар чегирма қилиб, маҳсулот учун тўланган пулдан қайтариб беради. Бу ҳолатда ҳам қайтиб берилган пул, иш берувчининг ҳаққи ҳисобланади. Буни менга берди, мен учун арзон қилиб берди деб, ўзига олиб қолиши мумкин эмас. Бу ҳам юқоридаги каби хиёнат ҳисобланади.

Шунинг учун сизга бундай таклиф билан чиқилганда, чегирмани иш берувчи учун олишингизгина тўғри бўлади. Акс ҳолда гуноҳ ишни амалга оширишда ёрдам берган бўлиб қоласиз. Қуръони каримда гуноҳ ишларда ҳамкорлик қилишдан қайтарилган:

“Яхшилик ва тақво йўлида ҳамкорлик қилинг, гуноҳ ва душманлик йўлида ҳамкорлик қилманг” (Моида сураси, 2-оят).

Бу қилмишининг нотўғри қилётганини тушунтириб, насиҳат қилинг. Валлоҳу аълам.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво маркази.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай дедилар: “Сизларнинг жоҳилиятда яхши бўлганларингиз, агар (динни яхши) тушунсалар, Исломда ҳам яхшиларингиздирлар”.

Жоҳилият даврида бошқалардан ўзига хос иқтидори билан ажралиб турадиган кишилар бўлар эди. Кимдир қаттиққўллиги, мард ва жасурлиги билан машҳур бўлса, яна кимдир сўзамоллиги, шеъриятга усталиги билан донг таратган эди. Уларнинг баъзилари мана шу иқтидорларини ёмонлик йўлида, Исломга қарши кураш йўлида хизмат қилдиришарди.

Маълум муддат ўтиб, Аллоҳ уларни ҳақ йўлга ҳидоят қилгач, айни шу қобилиятли кишилар ўз иқтидорлари билан Исломга хизмат қилдилар. Шу орқали аввал жоҳилиятда энг машҳурлардан бўлишган бўлса, энди Исломда ҳам инсонларнинг энг яхшиларига айландилар.

Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу шундай кишилардан бири эдилар. У кишининг қаттиққўлликлари, журъатлари, шиддатлари аввалбошда Исломнинг зарарига ишлади. Кейинчалик Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг дуолари билан Ҳазрати Умар розияллоҳу анҳу Исломни қабул қилдилар ва мусулмонлар жонига оро кирдилар.

Демак, биз ҳам фарзандларимиздаги иқтидорларни кўра билишимиз ва шу иқтидорларини келажакда манфаатли соҳаларга йўналтиришлари учун уларга йўл-йўриқ кўрсатишимиз керак бўлади.

Баъзи болалар қайсидир ўйинларга жуда қизиқадилар. Масалан, улар футболга ёки баскетбол каби ўйинларга қизиқсалар, уларда шу нарсага қобилият бўлса, балки келажакда улардан яхши спорт усталари етишиб чиқиши мумкин.

Баъзи болалар эса, жисмоний меҳнатдан кўра ақлий меҳнатга кўпроқ қизиқадилар. Уларни ҳам ўзларига муносиб соҳаларга йўналтиришда ота-оналар тадбирли бўлишлари, уларни ҳадеб тергайвермасликлари, балки ўша ўзлари қизиққан нарсадан яхши тарафга бурилишга ёрдам беришлари керак бўлади.

Ҳозирда биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг юқорида келган ҳадисларини ҳаётга қандай татбиқ қиляпмиз.

Доктор Абдуллоҳ Муҳаммад Абдулмуътининг
"Фарзанд тарбиясида 700 та сабоқ" китобидан
Ғиёсиддин Ҳабибуллоҳ, Камронбек Ислом таржимаси.

Инсон қайси касб эгаси бўлишидан қатъи назар, ундаги энг катта муаммо ўзига ишонмаслик, эшитувчилар олдида гапиришдан қўрқиш, қаттиқ ҳаяжонланишдир. У хоҳ нотиқ бўлсин, хоҳ тажрибали одам бўлсин, хоҳ лекциячи бўлсин, хоҳ бошланғич ўрганувчи бўлсин, албатта мана шу муаммога дуч келади.

Унинг қуйидагича ечимлари бор:

- Аллоҳ таолодан ёрдам сўранг, ишингизни холис Аллоҳ учун қилинг, Ундан яна тавфиқ беришини, ишингизни осон қилишини сўранг!

- Нутққа чиқишдан олдин икки ракат намоз ўқинг ва Қуръондан бир-неча оят ёки сура ўқинг!

- Бирор солиҳ амал қилиб Аллоҳга қурбат ҳосил қилинг ва истиғфор айтинг!

- Ўзингизнинг куч-қувватингизга эмас, Аллоҳнинг қудратига суянинг!

- Ўзингиз учун тезис тузиб олинг ва нутқингиз мавзусига хос жойларини қайта-қайта ўқинг!

- Гапирадиган мавзуингизни эслаш осон бўлиши учун бир-бирига мантиқий боғлиқ ҳолда тартиблаб олинг!

- Айтмоқчи бўлганларингиз яхшилаб машқ қилинг, шунда хатоларингизни тушуниб, нутқ пайтида хатога йўл қўймайсиз!

- Фикрларингизни марказлаштириб берувчи муқаддима тайёрлаб олинг ва уни яхшилаб ёдлаб олинг.

- Ўзингизга “Сен бунга қодирсан, сен қила оласан, юта оласан”, дея хитоб қилинг, шунда иншааллоҳ Аллоҳнинг изни билан ғалаба қозонасиз!

- Ташқи кўринишингизга ҳам яхшилаб эътибор қаратинг. Табиий бўлинг, ўз ҳарактерингиз билан гапиринг, ортиқча такаллуф, кимдирга ўхшаб гапиришга ҳаракат қилиш умуман керак эмас!

- Импровизация шаклида нутқ қилишга ҳаракат қилинг, робот бўлиб қолманг! Варақага ёки планшетга қараб ўқиб берманг. Олдингизга гапларингизни сизга эслатиб турадиган умумий мавзулар сарлавҳасини қўйиб олсангиз кифоя.

- Ҳамма керакли жиҳозларни нутққа чиқишдан олдин битта ишлатиб кўриб тайёр ҳолда келтириб қўйинг.

- Гапирганингизда шижоат билан, дадил-дадил гапиринг, учраши мумкин бўлган мавзуга алоқадор қийин саволларга бир қатор тайёрланиб олинг. Ўзингизга уқтирингки, олий даражаларга қийинчиликларни енгмай эришиб бўлмайди.

- Баъзи қўрқинчларни оддий ҳолдек қабул қилинг ва ўзингизга эслатингки, ҳамма машҳур кишилар жуда кўп хатолар қила-қила ҳозирги натижаларига эришишган. Шундай экан ишда муваффақиятсизликнинг зарари йўқ!

- Ўзингизни яхши нотиқдек тасаввур қилинг ва тингловчиларни сиз қатори оддий одамлар деб билинг. Яна шуни ёдда тутингки, сизни тинглайдиган кўпчилик одамлар гапирадиганингиз мавзуда ҳали бехабар.

- Билингки, тингловчилар ҳаракатларимиз диққат билан кузатиб ўтиришибди, деган ўй-хаёл билан гапирсак, кўпинча хатога йўл қўямиз!

- Нутқ қилишни ўрганишни бошлаганингизда кичик давраларда гапириб машқ қилишдан бошланг, кейин аста-секин нотиқлик даражангизни ўстириб боринг, бир хил қотиб турманг. Ҳар хил нутқ услубларидан фойдаланиб кўринг. Агар бирданига каттароқ даврада нутқ қила олишга қобилиятингиз ва ишончингиз бўлса, марҳамат шундай қилинг!

- Имкони бўлса нутқ асносида қаттиқ бирор ашёни ушлаб олинг, масалан, ҳассаними ёки минбарними.

- Гапни Аллоҳга ҳамд-сано айтиб бошланг.

- Тингловчиларнинг кўзига қараб гапиришдан ҳаяжонлансангиз, одамларнинг бошидан бироз тепароққа ёки уларнинг пешонасига қараб гапиринг.

- Ён-атрофга хотиржам қараб, бемалол ҳаракатланиб, тайёрлигингизни, ўзингизни ишончингизни одамларга билдириб қўйинг. Оҳиста, шошмасдан гапиринг, ўзингизни бўш қўйинг.

- Сўзингиз бошида одамларга ўзингизни таништиринг ва асосий мавзуга киришишдан олдин осон, ҳамма тушунадиган мавзулардан гапириб ўтинг.

- Танангизни ҳам гапиртиринг, яъни қўлларингизни гапингизга мос тарзда ҳаракатлантиринг, баъзи-баъзида одамларга секинқадам ташлаб бироз яқинлашинг.

Доктор Ҳассон Шамси Пошонинг "Метин қоялар" китобидан

Ғиёсиддин Ҳабибуллоҳ, Неъматуллоҳ Исомов таржимаси.

Страница 1 из 144
Top