![muslim.uz](/templates/sj_news_ii/images/placeholder/user.png)
muslim.uz
Қўшничилик одоблари
Бисмиллаҳир раҳмонир раҳим
Муқаддас ислом дини инсонларни ўзаро бир бирлари билан дўстликда, ҳамжиҳатликда, меҳр-оқибатда яшашга тарғиб қилади. Бу билан жамият аъзолари ўртасида аҳиллик, дўстлик, ҳурмат иззат каби ахлоқий фазилатлар камол топиб, жамият тараққиёти ва равнақига жуда катта ижобий таъсир кўрсатади. Шунингдек, жамиятда маънавий-аҳлоқий муҳит барқарорлиги таъминланади. Шундай алоқалардан бири – қўшничилик алоқаларидир. Аллоҳ таоло ўзининг каломи бўлган Қуръони каримда бундай деб марҳамат қилади: “Аллоҳга ибодат қилингиз ва унга ҳеч нарсани шерик қилмангиз! Ота-оналарга эса яхшилик қилингиз! Шунингдек, қариндошлар, етимлар, мискинлар, қариндош қўшнию бегона қўшни, ёнингиздаги ҳамроҳингиз, йўловчи (мусофир)га ва қўл остингиздаги (қарам)ларга ҳам (яхшилик қилинг)! Албатта, Аллоҳ кибрли ва мақтанчоқ кишиларни севмайди”,(Нисо, 36).
Пайғамбаримиз (с.а.в) ўзларининг муборак ҳадисларининг бирида: “Нафсим измида бўлган Зотга қасамки, банда мусулмон бўлмайди ҳатто инсонлар унинг қалбидан, тилидан ва қўлидан саломат бўлмагунларича. Банда мўмин бўлмайди ҳаттоки ён қўшниси унинг ёмонликларидан омонда бўлмагунича”,- дедилар. Шунда саҳобийлар эй, Аллоҳнинг расули “ёмонликлари деганда нимани тушунамиз”, деб сўрадилар. Пайғамбаримиз (с.а.в) “ёмонликлари бу –– қўпол, дағал муомаласи ва зулму зўравонлиги”,- деб жавоб бердилар. Бошқа бир ҳадисда Пайғамбаримиз (с.а.в) “Қўшнининг қўшни олдидаги ҳурмати ўз онасининг ҳурмати кабидир”, деб марҳамат қилганлар.
Юқорида мисол қилиб келтирилган оят ва ҳадислардан маълум бўладики, кишининг ўз яқинлари яъни ота-онаси, қавм-қариндошлари, қўни-қўшнилари билан гўзал муомалада умргузаронлик қилиши Аллоҳнинг наздида энг улуғ савобли амаллардан экан.
Ҳасан Басрий (р.а)дан ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбаримиз (с.а.в)дан қўшнининг ҳақлари ҳақида сўралганда ул зот: “Қарз сўраса бериб турасиз, агар сизни чақирса чақириғига жавоб бериб, борасиз, бемор бўлса ҳолидан хабар оласиз, ёрдам сўраса ёрдам берасиз, мусибат етса таъзия изҳор қиласиз, бирор хурсандчилик етса муборакбод этасиз, вафот этса у тўғрида гувоҳлик берасиз, агар бирор ерга кетса келгунига қадар оиласидан, бола-чақасидан хабар олиб турасиз, ҳовлингизда қозонда гўшт қовуриб унга озор бермайсиз, шундай қилган тақдирингизда унга ҳам таомингиздан улашасиз”. Бошқа бир ривоятда “иморатингизни томини унинг томидан баланд қилмайсиз, магар, розилик берса баланд қилишингиз мумкин”,- дедилар.
Ҳазрат Абу Ҳурайра (р.а)дан ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в) “Эй, Абу Ҳурайра тақводор бўлинг инсонларнинг обидроғи бўласиз, қаноатли бўлинг инсонларнинг шукр қилувчироғи бўласиз, ўзингизга яхши кўрганингизни бошқа инсонларга ҳам яхши кўринг мўминлардан бўласиз, қўшниларингиз билан гўзал муомалада бўлинг мусулмон бўласиз, ҳуда беҳуда қулаверманг кўп кулгу қалбни ўлдиради”,- дедилар.
Ҳикматларда келтирилишича бир киши вафот этса, учта қўшниси ундан рози бўлса Аллоҳ таоло уни мағфират қилади. Бир ривоятда бир киши Пайғамбаримиз (с.а.в) олдиларига қўшнисидан шикоят қилиб келади. Пайғамбаримиз (с.а.в) унга: “Унга озор беришдан тийилинг, унинг сизга берган озорларига сабр қилинг. Ажралмоқчи бўлсангиз ўлимнинг ўзи кифоя қилади”, дедилар. Ҳасан Басрий (р.а) айтадилар: “Қўшнига озор бермаслик гўзал қўшничилик эмас, ҳақиқий қўшничилик қўшнидан келаётган озорларга сабр қилишдир”.
Халқимизда “меҳр кўзда” деган нақл бор. Яъни киши ўз яқинлари билан тез-тез учрашиб, ҳол аҳвол сўраб турса, дарду қувончларига шерик бўлса, атрофидаги инсонлардан ёрдамини аямаса ва муносабатлар ҳеч бир ғаразсиз фақат Аллоҳ розилиги учун самимий бўлса, албатта, жамиятдаги барча инсонлар бир бирларига нисбатан меҳр оқибатли бўладилар. Бундай фазилатли одобу ахлоқ айнан ўзбек халқига хос бўлган хислатлардандир. Биз бу қадриятларимизни асраб авайлашимиз керак.
Бугун замон шиддат билан ўзгаряпти. Ҳаёт суръатлари кундан кунга тезлашиб бормоқда. Дунё ахборот майдонида ғоялар кураши авж олмоқда. Четдан туриб бизнинг миллий маънавиятимизни обрўсизлантиришга бўлган ҳатти-ҳаракатлар, жумладан, миллий ва диний қадриятларимиз илдизларига болта уришга уринишлар авж олмоқда. Бундай ҳаракатлар индивидуализм ва ахлоқсизлик ғояларни тарқатиш билан ё бўлмаса бачкана кўринишдаги ахлоқсизликни юксак маданият деб тарғиб қилиш ҳолатлари ва бунинг замирида асл маданият ва маърифатга, неча минг йиллардан буён ривожланиб, халқнинг бирлигини, бирдамлигини, маънавиятини, юксак қадриятларини ифодалаб келган бой маънавий меросимизни обрўсизлантиришга, унга путр етказишга қаратилгани бугунги кунда ҳар бир ақли расо одамни ташвишлантирмай қўймайди. Мана шундай шароитда миллий ва диний қадриятларимизни мазмун моҳиятини теран англашимиз ва уларни асраб авайлашимиз, фарзандларимизни сарани пучагидан ажратадиган яъни аслни сохтадан ажрата оладиган даражада тарбия қилишимиз ниҳоятда муҳим аҳамият касб этади.
Мансуржон Абдухолиқов
Пайариқ тумани
Қатарликларнинг Ҳажга бориши учун шарт маълум қилинди
Саудия Арабистони Ҳаж ва умра вазириги қатарлик зиёратчилар Қатарга тегишли бўлмаган ҳар қайси авиакомпания билан ҳажга келиши мумкинлигини маълум қилди, дея хабар бермоқда “Анадўлу” агентлиги.
Вазирлик 2018 йилги Ҳаж мавсуми учун тайёргарлик тугагани, жорий йилда дунёнинг турли мамлакатларидан 2 миллионга яқин зиёратчи келиши кутилаётганини билдирди.
Қатарлик зиёратчилар Қатарга тегишли бўлмаган ҳар қайси авиакомпания билан Жиддадаги Халқаро қирол Абдулазиз аэропортига келишлари мумкин, ҳаж амалларини бажариш учун эса онлайн тизимда рўйхатдан ўтишлари керак бўлади.
Эслатиб ўтамиз, ўтган йилнинг июнида Саудия Арабистони, БАА, Баҳрайн ва Миср Қатар билан дипломатик алоқаларни узган эди.
ЎМИ Матбуот хизмати
Диний идора ҳузурида сайёҳлик фирмаси иш бошлади
Ўзбекистон мусулмонлари идораси муассислигида “Muslim-tour” сайёҳлик фирмаси ўз фаолиятини бошлади. Бундай фаолият олиб бориш учун Туризмни ривожлантириш давлат қўмитасининг лицензиясини қўлга киритилди. Унга кўра, туризм фаолиятини кириш, чиқиш ва ички туризм йўналишларини амалга ошириш ҳуқуқини бериш қайд этилган.
2016 йил 2 декабрдаги Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикасининг туризм соҳасини жадал ривожлантиришни таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармони, шунингдек, юртимизда туризм соҳасини ривожлантишга қаратилган изчил саъй-ҳаракатларга ҳамоҳанг тарзда эндиликда Ўзбекистон мусулмонлари идораси ҳам зиёрат туризмни ривожлантиришга ўзнининг муносиб ҳиссасини қўшади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси ҳузуридаги “Muslim-tour” сайёҳлик фирмаси юртимиздаги қадамжо, зиёратгоҳ ва табаррук масканларга маҳаллий ва хорижий фуқароларнинг кенг кўламдаги зиёратларини уюштириш, зиёратчилар учун муносиб шарт-шароитлар яратиш ва мусулмон дунёсидаги нуфузини янада оширишга ҳам хизмат қилади.
Давлатимиз Раҳбари ташаббуси билан Ўзбекистонда зиёрат туризмини ривожлантириш бўйича кенг кўламли амалий ишлар ва норматив ҳужжатлар қабул қилинди. Яқинда Самарқанд шаҳрида Ипак йўли туризм халқаро университетининг ташкил этиш тўғрисидаги Президент қарори эса бу борада олиб борилаётган ишларни янги поғонага кўтаради. Шунингдек, келгусида Тошкент-Жидда-Тошкент авиақатновининг йўлга қўйилиши янада кенгроқ имкониятлар эшигини очади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Суннатга мувофиқ неччи ёшда хатна қилинади?
Савол: Юртимизнинг айрим жойларида болаларни уч, беш, етти ёшда хатна қилдириш керак деб билишади. Шу нарса суннатданми? Олдиндан раҳмат!
Жавоб: Ўғил болаларни хатна қилдириш суннат амаллардандир. Бола неча ёшга кирганда хатна қилиш эса, кўпроқ урфга боғлиқ. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи васаллам) набиралари Ҳасан ва Ҳусайнни етти кунлик эканида хатна қилдирганлар. Шундан келиб чиқиб, болани янги туғилганида хатна қилдириш яхши. Кейинроқ қилдирса ҳам бўлади, аммо бола балоғат ёшига етгунича хатна қилинган бўлиши керак.
«СЎРАГАН ЭДИНГИЗ» китобидан
Боқий дунё сари шошган мунисгинам
Шеър нега ёзилади? Қалб дардга тўлса. Дардсиз ёзилган шеър қанчалик маҳорат билан ёзилмасин тингловчининг қалбига етиб бормайди. Чунки қалбдан чиққан сўз қалбга етади.
Азим пойтахтимизнинг Қушқўрғон маҳалласида яшайдиган ниҳоятда ажойиб қайнона-келинни бундан тўрт йиллар бурун кўрган эдим. Аллоҳнинг марҳамати ила уйларидан бир пиёла чой ичиш ҳам насиб этганди ўшанда.
Ана ўша қайнона – Салима опа яқинда, муборак рамазон ойида қазо қилди. Қайнонасининг вафотидан қаттиқ таъсирланган келини унга атаб марсия ёзибди.
Мутахассислиги муҳандис бўлган Латофатхон Камолова, менимча, ёзган баётининг қайси жанрга оид бўлишини ўйлаб ҳам кўрмаган, у фақат юрагига сиғмаган дардни қоғозга туширган, холос.
Келинининг қалбида шунчалик муҳаббат уйғота олган қайнонага, қайнонасини шу қадар юксак эҳтиром ила севган келинга тасаннолар айтсак кам. Умид қиламизки, нега бундай деяётганимиз ҳаммага аён...
Бу – юксак маҳорат ила шеъриятнинг барча низому қоидаларини жойига келтириб ёзилган пишиқ-пухта марсия деган фикрни айтишдан йироқмиз. Бу – соф кўнгил ила ҳар қандай риёдан, сохтакорликдан ҳоли бўлган самимий соғинч ифодасидир.
Дамин ЖУМАҚУЛ
Гўзал хулқли, сабрлигим, муштипарим,
Юзи нурли, чиройлигим, чаққонгинам.
Хотирада доим сақланг мени дея,
Боқий дунё сари шошган мунисгинам.
Фарзандларга бино қўйган фариштамсиз,
Уйларимиз безагувчи сариштамсиз.
Аёлларнинг доим олди бўлиб юрган,
Боқий дунё сари шошган мунисгинам.
Келин бўлиб хизматингиз қилолмадим,
Сиздан кўра хайрихоҳни тополмадим.
Болаларим сиздек хурсанд қилолмадим,
Боқий дунё сари шошган мунисгинам.
Ишдан келсам, кутиб олувчим эдингиз,
Онам каби яқин кўрган Онамдингиз,
Энди биздан кўнглингиз тўқ бўлиб кетинг,
Боқий дунё сари шошган мунисгинам.
Байтуллоҳда меҳмон бўлган ҳожи онам,
Ҳижобларни гўзал қилиб таққангинам.
Барчамизни ибодатга солгангинам,
Боқий дунё сари шошган мунисгинам.
Энди дийдор Маҳшаргоҳда, кўришгунча,
Фарзандларим илмларга тушволгунча,
Қорилардан хатмларни кутиб туринг,
Боқий дунё сари шошган мунисгинам.
Болаларига бош бўлган хокисоргинам.
Йўлдошини излаб бориб топгангинам!..
Латофат КАМОЛОВА