muslim.uz

muslim.uz

Ўзбекистон мусулмонлари идорасида Конституциямиз қабул қилинганининг 30 йиллиги муносабати билан маърифий тадбир бўлиб ўтди. Унда Диний идора ходимлари, диний таълим муассасалари ўқитувчи ва талаба-ёшлар, шунингдек, ҳудуддаги вакиллик ва ислом билим юртлари вакиллари масофавий тарзда иштирок этишди.

Тадбир анъанага кўра Қуръони карим тиловати ва хайрли дуолар ила бошланди.

Дастлаб Ўзбекистон мусулмонлари идораси Ҳуқуқшунослик бўлими мудири вазифасини бажарувчи Жаҳонгир Хотамов иштирокчиларни байрам билан муборакбод этиб, Асосий қомусимиз тарихи ва бугунги кундаги аҳамияти тўғрисида маъруза қилиш учун мутахассислар таклиф қилингани, улардан саволларига жавоб олиши мумкинлигини баён этди.

Шундан сўнг Тошкент давлат юридик университети Конституциявий ҳуқуқ кафедраси доценти вазифасини бажарувчиси, юридик фанлари бўйича фалсафа доктори Ботиржон Қосимов сўзга чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилиниш тарихи, айни кунларда у янги авлод ҳуқуқлари билан янада такомиллаштирилаётгани, шу асосда виждон эркинлиги тўғрисида қонун қабул қилингани ҳақида сўзлаб берди.

Ботиржон Қосимов ўз сўзида давом этиб, қонунларни, аввало, давлат ва нодавлат ташкилот ходимлари билиши ва унга амал қилиши лозимлиги, ҳар қандай муассасада қонунлар ижросини таъминлаш кадрлар салоҳиятига боғлиқлиги, бунда жамоатчилик назоратининг аҳамияти катта экани, диний соҳа ходимлари ўз чиқишлари билан инсонларни илм олиш, ўз ҳуқуқ ва мажбуриятлари, хусусан, Конституцияни ўрганиш ва унга амал қилишга чорлаши муҳимлигини таъкидлади.

Тадбир давомида сўзга чиққан Тошкент шаҳар суди Жиноят ишлари бўйича судьяси Отабек Муҳаммадиев Ўзбекистон фуқароларининг миллати, ирқи, дини ва ижтимоий мавқеидан қатъий назар давлат ҳимоясида экани ва қонун олдида тенглиги ҳамда уларнинг дин соҳасидаги ҳуқуқ ва эркинликлари тўлиқ таъминлангани масаласи ҳам Конституцияда ўз аксини топгани, шунингдек, ҳар қандай маълумот, айниқса, диний материал ва илмни фақат ишончли манба ва мутахассислардан олиш лозимлигини жамоатчиликка етказиш лозимлиги, қонунчиликда тақиқланган манбалардан сақланиш кераклигини ҳаётий мисоллар билан тушунтириб берди.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Бош мутахассиси Алишер Аъзамов сўз олиб, диний соҳа ходимларининг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш бўйича қилинаётган ишлар, келгуси режалар ҳақида маълумот бериб ўтди.

Тадбир давомида иштирокчилар ўзларини қизиқтирган саволларига атрофлича жавоб олишди.

 

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати

Четвер, 08 декабрь 2022 00:00

Ҳайвонлар нимадан яратилган?

Аллоҳ таоло инсонларни лойдан, фаришталарни нурдан, жинларни эса оловдан яратди. Аммо ҳайвонларни-чи, нимадан яратди?

Аллоҳ таоло Қуръони каримда бундай марҳамат қилган: “Аллоҳ ҳамма жониворни сувдан яратди. Бас, улардан баъзилари қорни билан юрадир, баъзилари икки оёқ билан юрадир ва баъзилари тўрт (оёқ) билан. Аллоҳ Ўзи хоҳлаган нарсани яратур. Албатта, Аллоҳ ҳар бир нарсага қодирдир” (Нур сураси, 45-оят).

Бошқа оятда Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: “Куфр келтирганлар осмонлару ер битишган бўлганини, бас, уларни очганимизни ва сувдан ҳар бир тирик нарсани қилганимизни билмайдиларми? Иймон келтирмайдиларми?” (Анбиё сураси, 30-оят).

Демак, ер юзидаги қорни билан судралиб юрадиганлари ҳам, икки оёқда юрадиганлари хам, тўрт оёқда юрадиган чорва ҳайвонлари ҳам ва булардан бошқа бир қанча оёқда юрадиган хилма-хил ҳашаротлар ҳам сувдан яратилган. Аллоҳ таоло уларни турли суратларда, хилма-хил сифатлар билан пайдо қилган. Субҳаналлоҳ...

Қиёмат куни ушбу ҳайвонларнинг барчаси тупроққа айлантирилади. Буни дўзах азобидан қийналётган дўзахийлар кўриб: “Кошки эди, ҳайвонларга ўхшаб, тупроқ бўлиб кетсам”, деб орзу қилар эканлар. Лекин бу орзу ҳеч қачон ушалмайди.

Аллоҳ таоло ҳидоятида мустақим қилсин!

 

Даврон НУРМУҲАММАД

Фитна – синовлар ҳар бир замонда инсонлар оммасига хусусан, иймон аҳлига келиб турадиган Аллоҳнинг қонунларидандир.  Бу нарсадан солиҳликни даъво қилган ҳеч бир киши четда қолиши мумкин эмас. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло Одамлар иймон келтирдик дейишлари ила имтиҳон қилинмай тарк этилишларини ўйладиларми? Ва, батаҳқиқ, Биз улардан олдингиларни ҳам имтиҳондан ўтказганмиз. Бас, Аллоҳ, албатта, содиқ бўлганларни ҳам билажак, ёлғончиларни ҳам билажак (Анкабут, 2-3) деб марҳамат қилган.

Бу нарса уларнинг мартаба, даражаларига қараб турли хил бўлади. Абу Аббос Ҳанбалий айтадилар: Фитналар ҳар замонда ўша замон одамларининг ҳолатига қараб бўлади. Биринчи фитна Усмон ибн Аффоннинг ўлдирилишлари бўлиб, бу энг катта фитнадир. Шунинг учун Имом Аҳмад ўзларининг Муснадларида келтирган марфуъ ҳадисда қуйидагилар айтилган: “Учта нарса бор. Ким улардан нажот топса, ҳақиқатдан нажот топибди: менинг ўлимим, зулм қилинган Халифанинг ўлими ва дажжол”.

Умар розияллоҳу анҳу денгиздек мавж урадиган фитна ҳақида сўраганларида, Ҳузайфа розияллоҳу анҳу у кишига: “Сен ва унинг орасида бир ёпиқ эшик бор”, деди. Умар: “Эшик очиладими ёки синдириладими”, деди. Ҳузайфа: “Балки синдирилади”, деди. Шунда Умар “Агар очилганда эди, тезда қайтарди”, деди.  Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу ўша эшик эдилар. Умар ўлдирилиб, Усмон халифа бўлди. У кишининг халифаликларининг охирги йилларида фитнанинг сабаби пайдо бўлди, ҳатто у киши ўлдирилдилар. Мана шу билан фитнанинг эшига қиёматгача очиқ қолди. Шунинг сабабидан Жамал ва Сиффин фитналари ҳам содир бўлди. У фитнадаги кишилар ҳеч кимга қиёс қилинмайди. Чунки улар ўзларидан кейин келганларнинг барчасидан афзалдирлар.

Ҳарра фитнаси ва ичида ўзларидан кейин келганларга қиёс қилинмайдиган кишилар бўлган Ибнул Ашъас фитнаси ҳам худди шундай. Ўша асрлардаги фитналарнинг содир бўлиши бу ўша аср аҳлининг бошқалардан ёмонлигида эмас, балки ҳар бир замонниг фитнаси ўша замон аҳлининг ҳолига қараб болади.

Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Даврларнинг яхшиси мен юборилган даврдир. Сўнгра улардан кейин келадиганлар даври, сўнгра улардан кейин келадиганлар даври”, деганлар. Улардан кейин бўладиган фитналар кишиларнинг ҳолатига қараб бўлади”.

Муторриф ибн Абдуллоҳ ибн Шажир: “Фитна инсонларни ҳидоят  қилиш учун келмайди. Балки мўминни динидан ғолиб чиқиш учун келади” деган эдилар. Фитна содир бўлган пайтда унга бўлғаниб қолишдан ва унинг таъсирига тушишдан сақланиб бўлмайди. Фақатгина фитнадан олдингидек динини маҳкам тутиб сабр қилган одамгина сақлана олади. Олим бу ҳақида яна қуйидагиларни айтадилар: “Суннат ва ҳадис аҳли уламоларидан бирортасидан ҳар қандай машаққатлар билан синалсалар ҳам, ҳар қандай фитналар билан фитналанган бўлсалар ҳам ўз сўзларидан, ўз эътиқодларидан қайтганликлари билинмаган. Балки бу нарсаларга бошқа инсонлардан кўра қаттиқроқ сабр қилганлар. Бу анбиёлар ва уларга эргашган Ухдуд аҳли  ва бу умматнинг салафлари каби мутақоддимларнинг ҳолидир. Шунинг учун Имом Молик раҳматуллоҳи алайҳ айтадилар: “Бу ишда унга мусибат етмаган бирор кишига ҳавас қилманглар”, деган эдилар”.

 

ТИИ Модуль таълим шакли битирувчиси,

Хоразм вилояти, Шовот тумани Юсуф Ҳамадоний

жоме масжиди имом-хатиби Шермуҳаммад Болтаев

Четвер, 08 декабрь 2022 00:00

Қомусимиз – фахримиз!

Янги Ўзбекистонда диний эътиқодлар ҳамда маданий-маънавий омилларнинг умумий силсиласига кирувчи, тенг ҳуқуқли қадрият сифатида тан олинди ва тўла эркинлик берилди. Хусусан, диний ташкилотларга қонун доирасида очиқ ва дахлсиз фаолият кўрсатиш имконияти яратилди.

Юртимиз аҳолисининг асосий қисми ислом динига, бошқа миллат вакиллари эса ўзларининг динларига эмин-эркин эътиқод қилмоқда. Диний эмин-эркинлик ҳақида сўз юритар эканмиз ҳозирда юртимизда 15 дан ортиқ диний конфессия вакиллари бағрикенглик тамойили асосида яшамоқдалар. Улар ватан мустақиллигини мустаҳкамлаш, сиёсий, ижтимоий, иқтисодий барқарорликни таъминлаш йўлида ҳамжиҳат фаолият юритмоқдалар.

Ер куррасида фахрли ўринни олган суверен демократик янги Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси қабул қилинган куннинг 30 йиллиги мамлакатимиз узра кириб келмоқда. Бу муқаддас анъанавий кун она диёримизда байрам сифатида кенг нишонланиши халқимизнинг асл муддаосидир.

Қомусимизда халқимиз руҳига мос келадиган меҳр-оқибат, ор-номус, адлу инсоф, диёнат, имон-эътиқод, бепул умумий таълим олиш давлат томонидан кафолатланганлиги, иффат, ҳаё, шахсий ҳуқуқ ва эркинликлар, сиёсий ҳуқуқлар, иқтисодий ва ижтимоий ҳуқуқлар, инсон ҳуқуқлари ва эркинликларининг кафолатлари, фуқароларнинг бурчлари каби энг эзгу ижтимоий мавзуларнинг мужассам бўлгани  сабабли у мамлакатимиз равнақига ўз хиссасини қўшмоқда.

Биламизки, минг йилликлар давомида аждодлардан авлодларга, ота-оналардан фарзандларга, ворисларга ўтиб келаётган ва дунёнинг ҳеч бир томонида такрорланмайдиган ажойиб муносабатларнинг, инсоний фазилатларнинг асосий Қонунимиздан ўрин эгаллагани таҳсинга сазовор.

Шунга кўра азалдан аждодлардан мерос бўлиб келаётган ота-она ва фарзандлар муносабати инсоний фазилатлар сифатида оила ва никоҳга катта эътибор қаратиб келинган. Насл-насабни сақлаш, жамиятнинг маънавий ҳолатини яхшилашнинг асосий омили оила дея эътироф этилган. Бу эса Конституциянинг 63-моддасида: “Оила жамиятнинг асосий бўғинидир ҳамда жамият ва давлат муҳофазасида бўлиш ҳуқуқига эга” деб оилага алоҳида тўхталиб ўтилган.

Айтишимиз мумкинки, кўпмиллатли Ўзбекистонимизда турли диний эътиқодлар вакиллари ўртасидаги ҳамжиҳатликни ҳуқуқий мустаҳкамлаб қўйилган. Бу қуйидаги: “Ўзбекистон Республикасида барча фуқаролар бир хил ҳуқуқ ва эркинликларга эга бўлиб, жинси, ирқи, миллати, дини, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, шахсий ва ижтимоий  мавқеидан қатъий назар қонун олдида тенгдирлар”. (18-модда) дейилган жумлаларда ўз ифодасини топган.

Эътибор берсак, мазкур моддада диний эътиқод ҳамда миллий ҳаётга, фуқароларнинг миллий ҳис-туйғуларига дахлдор муҳим аҳамиятга эга қатор тамойиллар белгилаб қўйилганига ишонч ҳосил қиламиз.

Дарҳақиқат, жаннатмакон юртимизда, сўнгги йилларда аҳолининг диний қадриятларга эътиборининг ортиши тарихий-анъанавий маданиятни тиклашда муҳим омиллардан бирига айланган. Юртимизда олиб борилаётган маънавий-маърифий, миллий ва диний ислоҳотлар ҳақида сўз юритар эканмиз, ислом динига, унинг қадриятларига бўлган муносабат нечоғли ривожланиб бораётганига шукроналар келтирамиз.

Яхши биламизки, мустақиллик йилларида юртимизда ислом дини равнақи ва тараққиёти йўлида кенг имкониятлар очилди. Эътиқод эркинлиги, шу кунларда қабул қилинганлигини кенг нишонланиш арафасида турган Асосий бош Қомусимизда кафолатланиб қўйилган. Бу Конституциямизнинг “Ҳамма учун виждон эркинлиги кафолатланади. Ҳар бир инсон хоҳлаган динига эътиқод қилиш ҳуқуқига эга. Диний қарашларни мажбуран сингдиришга йўл қўйилмайди” (31-модда). деган иборалар билан ўз аксини топган.

Мамнуният билан айта оламизки, Қонунимизда халқимизни барчаси учун хизмат қилиш белгилаб берилган. Унда айнан меҳр-шафқат кўриниши қуйидаги 45-моддада ўз ифодасини топган:  “Вояга етмаганлар, меҳнатга лаёқатсизлар ва ёлғиз кексаларнинг ҳуқуқлари давлат ҳимоясидадир”.

Бир сўз билан айтганда Юртимизда кафолатлаб қўйилган дину-диёнат эркинлиги, инсоний ғамхўрликларни, ижтимоий-иқтисодий ривожланишни, тинчлик-осойишталикни илоҳий марҳамат ва улуғ неъмат деб қабул қилиб, улар учун шукроналар келтиришимиз айни мусулмончилик бурчимиздир. Зеро, бу билан Аллоҳнинг “Шукр этсаларингиз, албатта зиёда этаман” деган чақириғига мувофиқ бўламиз.

 

Абдулҳай ТУРСУНОВ,

Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг

Наманган вилоят вакили

Сторінка 1 з 3027

Мақолалар

Top