www.muslimuz

www.muslimuz

? Бугун, 19 ноябрь куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Нуриддин домла Холиқназаров ҳазратлари ва Қирғизистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Замир ҳожи Ракиев ўртасида учрашув бўлиб ўтади.

?Мулоқотда икки давлат уламоларининг Ислом маърифатини кенг ёйиш, мўмин-мусулмонлар бирдамлигини таъминлаш ва икки халқ орасидаги дўстликни ривожлантириш борасида сўз юритилади.

Айниқса, икки диний идора ўртасида ҳамкорлик қилиш бўйича тузилган меморандум асосидаги алоқаларни равнақ топтириш масалаларига алоҳида урғу қаратилади.

Шунингдек, бугунги кундаги турли таҳдидларга қарши биргаликда курашиш ва минтақадаги мўмин-мусулмонлар иттифоқлигини мустаҳкамлашга оид долзарб йўналишлар муҳокама қилинади.

Таъкидлаш жоизки, ушбу учрашув муфтий Нуриддин домла Холиқназаров ҳазратларининг мазкур лавозимга киришгандан кейинги илк қўшни мамлакат муфтийсини қабул қилишлари билан тарихий аҳамиятга эгадир.

Ташриф тафсилотларини сайт ва ижтимоий тармоқлар орқали кузатиб боринг!

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Muslim.uz|@muslimuzportal | @mp3muslim | @diniysavollar

✅ 2021 йил 19 ноябрь, жума куни Тошкент шаҳридаги бир гуруҳ таниқли уламолар  Тошкент вилоятида жойлашган қуйидаги жоме масжидларга ташриф буюриб,?жума намозини жамоат билан бирга адо этадилар ва маърифий суҳбатлар қилиб берадилар:

 Зангиота тумани “Зангиота” масжидига Чилонзор тумани “Новза” жоме масжиди имом-хатиби Жалолиддин домла Ҳамроқулов;

 Янгийўл шаҳри “Жоме” масжидига Шайхонтаҳур тумани “Шайх Зайниддин” жоме масжиди имом-хатиби Яҳё домла Абдураҳмонов;

 Тошкент тумани “Кўк терак” масжидига Ўзбекистон мусулмонлари идораси бўлим мудири ўринбосари Аброр домла Мухтор Алий;

 Қибрай тумани “Байтқўрғон” масжидига Чилонзор тумани “Катта Қозиробод” жоме масжиди имом-хатиби Абдуқаҳҳор домла Юнусов.

 Аллоҳ таоло уламоларимизнинг суҳбатини манфаатли ва давомли қилсин!

#уламоларнинг_ташрифлари #жума

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Muslim.uz|@muslimuzportal | @mp3muslim | @diniysavollar

Эрга итоат этиш ва Аллоҳ таоло ғазаб қилмайдиган ўринда уни рози қилиш аёл кишининг жаннатга киришига сабаб бўлади. Жуда ҳам кам кишилар аёлидан рози ҳолда эканини кўрасиз, агар аёл киши эрининг ҳақларини тўлиқ билганида эди, таомларини тайёрлаб, хизматини қоим қилмагунича ҳатто ўтирмас эди.
Умму Салама розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: "Қайси аёл эрини рози қилган ҳолида вафот этса, жаннатга киради" (Имом Термизий ривояти).
Эрнинг розилиги аёл кишининг динини тўртдан бири ҳисобланади.
Абдураҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Набий алайҳиссалом айтдилар: "Аёл киши беш вақт намозини адо қилса, рамазон рўзасини тутса, фаржини гуноҳдан сақласа ва эрига итоат қилса унга: Жаннатга хоҳлаган эшигингиздан киринг дейилади" (Имом Аҳмад ривояти).

Доктор Муҳаммад Ротиб Ан-Набулусий маърузасидан Муҳаммад Юнус Муҳаммад Мусо ўғли таржимаси

 

Бугун, 17 ноябрь куни Қирғизистон мусулмонлари диний идораси раиси, муфтий Замир ҳожи Ракиев бошчилигидаги бир гуруҳ уламоларни Хўжаобод тумани Дўстлик чегара пости орқали Андижон вилоятига ташриф буюрди.

Мартабали меҳмонларни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон домла Ишматбеков ҳамда Андижон вилояти бош имом-хатиби Мирзамақсуд домла Алимовлар кутиб олишди.

Андижон вилоятининг Бош масжиди – "Девонабой" жомесида икки қардош халқ уламолари иштирокида учрашув ўтказилди. Унда Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон домла Ишматбеков меҳмонларни ташриф билан қутлаб, муфтий Нуриддин домла Холиқназаров ҳазратларининг салом ва ҳадяларини етказди.

 

 

* * *

 

Кунинг иккинчи яримида Қирғизистон мусулмонлари диний идораси раиси, муфтий Замир Ракиев, Қирғизистон Ислом университети ректори Абдушукур Норматов, муфтий маслаҳатчиси Абдубанноп Мусалиев, Ўш шаҳар қозиси Убайдулла Сарибаев, таниқли олим Абдулазиз Юлдашев каби бир гуруҳ уламолар Фарғона вилоятига ташриф буюришди. Меҳмонларни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари Ҳомиджон домла Ишматбеков, Фарғона вилояти бош имом-хатиби Убайдуллоҳ домла Абдуллаев бошчилигидаги мутасаддилар кутиб олишди.

Дастлаб, меҳмонлар иштирокида учрашув бўлиб ўтди. Унда сўзга чиққанлар икки қўшни ва қардош юрт ўртасидаги муносабатлар, ҳамкорликда амалга оширилаётган ишлар ҳақида тўхталиб, икки юрт раҳбарлари ва халқлари доимо ана шундай дўстона руҳда эмин-эркин ҳаёт кечиришларини сўраб дуога қўл очдилар.

Шундан сўнг Марғилон шаҳридаги "Ҳунармандлар маркази"га ташриф қилиниб, бу ерда олиб борилаётган ишлар билан танишаркан, қўли гул ҳунармандлар томонидан ажиб бир синоат ила тўқилаётган бежирим матолар ҳамда бу ердаги жараён меҳмонларда катта таассурот қолдирди.

Меҳмонларнинг навбатдаги ташриф манзили "Пур Сиддиқ" мажмуаси бўлди. Мажмуада тиловат қилиниб, ўтган азизлар ҳаққига дуо қилинди.

 

* * *

 

Кунинг якунида Қирғизистон муфтийси бошчилигидаги уламолар Наманган вилоятига ташриф буюришди

Мамлакатимизда диний-маърифий соҳада амалга оширилаётган ислоҳотлар, фуқароларга яратиб берилаётган шароитлар билан яқиндан танишиш мақсадида Қирғизистон мусулмонлари диний идораси раиси, муфтий Замир Ракиев бошчилигидаги уламолар делегацияси Наманган шаҳридаги Афсоналар водийсида жойлашган “Юсуфхон ўғли Қосимхон” масжидига келдилар.

Меҳмонлар Ўрта Осиёда ўхшаши йўқ бўлган, давлат раҳбари Шавкат Мирзиёевнинг диний соҳада олиб бораётган ислоҳотлари самараси ўлароқ қурилган масжидда мамлакатимиз тараққиёти, халқимизнинг фаровонлиги учун дуо қилдилар ҳамда икки мамлакат ўртасида диний-маърифий соҳадаги ҳамкорлик бўйича келишиб олдилар.

 

 

Қирғизистонлик уламоларнинг юртимизга ташрифи давом этмоқда.

Ташриф тафсилотларини сайт ва ижтимоий тармоқдаги саҳифаларимизда кузатиб боринг.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати

www.muslim.uz

 

Имом Ғаззолий раҳматуллоҳи алайҳи: "Сафар яхши, ёмон ва мубоҳга тақсимланади", деган. Яхши сафар ҳажга ва илм талабига ўхшаш сафар бўлса, фарз бўлади. Шунингдек, уламоларнинг зиёратига ўхшаш ишлар бўлса, мандуб бўлади. Ёмон сафар ота-онасига оқ бўлиш ила бўлса, ҳаром, вабо тарқалган жойдан чиқиш бўлса, макруҳ бўлади.

Сафарнинг мубоҳлиги ниятга боғлиқ бўлади. Мисол учун, бир киши сафарга чиқди. Унинг нияти — тиланчиликдан сақланиш, аҳли-аёлига мурувватли бўлиш, ҳожатидан ортиғини садақа қилиш. Бундай сафар мазкур ният ила охират ишига айланади. Бир одам ҳаж сафарига чиқди. Нияти – риёкорлик билан ва хўжакўрсинга ҳаж қилиш. Бундай сафарда охират учун, деган ният йўқ. Зотан, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Албатта, амаллар Ниятга боғлиқдир", деганлар.

Сафарга борилаётган юртда инсонга зарур бўлган қуйидаги беш нарсани муҳофазаси учун кафолат бўлмаса сафар қилиб бўлмайди:

  • Ҳаётига таҳдид бўлса.
  • Дини ва эътиқоди бузилишига ҳаракат қилинадиган жой бўлса.
  • Молига тажовуз қилинса.
  • Обрўсини туширадиган иш бўлса.
  • Саломатлигига путур етса.

Сафарда мақсад ҳосил бўлгач, тезда уйга қайтиш лозим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Сафар азоб-уқубатнинг бир кўринишидир. Сизлардан бирингиз сафарга чиқса, таоми, ичимлиги ва уйқусидан тўла баҳра ололмайди, (сафарда) истаги ҳосил бўлса, оила-аҳлига шошилсин", деганлар (Имом Бухорий ривояти).

Сафар одоблари ва ҳукмлари эркак ва аёллар борасида фарқланади. Эркакларнинг эрклари ўз қўлларида бўлиб, улар ўз хоҳишларига кўра сафар қила оладилар. Аммо аёлларда бундай эмас. Улар агар турмуш қурган бўлса, турмуш ўртоқлари розилиги ва ҳамроҳлиги билан, агар оила қурмаган бўлса отаси ёки маҳрамлари билан сафар қилишлари лозим.

Шу ўринда сафар масофаси ҳақида ҳам сўз юритиб ўтамиз. “Кифоя“ китобида қуйидагича берилган: "Ҳанафий уламоларнинг кўплари: "Сафар фарсахлар билан ўлчанмайди", деганлар. Бошқа мазҳаблар: "Сафар масофаси тўрт барид бўлса, шаръий сафар бўлади ва унда намозни қаср ўқишга рухсат бўлади", дейдилар.

"Барид" масофа бирлиги бўлиб, бир барид масофа тўрт фарсахга, ҳадисда келган тўрт барид эса ўн олти фарсахга тўғри келади. Бир фарсах 5544 метр, тўрт фарсах 22176 метр бўлади. Тўрт барид эса 88704 метр бўлади.

"Барид" луғатда "почта" маъносини билдиради. Илгари вақтда Ислом ўлкаларида почта ишлари отда юриб амалга оширилган. Шаҳарлар орасидаги почтахоналар маълум масофага қурилган. Бир барид билан иккинчисининг ораси тўрт фарсах, яъни 22176 метр бўлган. Ҳар почтахона – баридда ходимлар отларини боқиб, шай бўлиб турганлар, аввалги бариднинг ходимлари узоқдан кўриниши билан йўлга тайёр бўлиб отни миниб турганлар. Улар келиб, почтани топшириши билан булар от чоптириб, олға босганлар. Биринчи ва иккинчи почтахона орасидаги масофа ўша вақтнинг таомилига кўра, "барид" деб айтилган.

Ушбу биз ўрганаётган ривоятга кўра, тўрт барид, яъни 88 км 704 метр жойга сафар қилган одам мусофир ҳисобланган.

Ҳанафий мазҳаби ўлчовига кўра, 96 км масофа сафар масофаси ҳисобланган.

Баъзи уламолар юқорида зикр қилинган вақт ва шароитда пиёда юриб, ҳар қадамини ўлчаб, уч кунлик йўл 88 км билан 96 км орасида чиқишига гувоҳ бўлганлар.

Улар туяга юк юклаб, юргизиб кўриб ҳам худди шу каби натижанинг гувоҳи бўлганлар.

Ниҳоят, икки тарафнинг услуби икки хил бўлса ҳам, натижа бир хил экан, деган хулосага келганлар. Мана шу миқдордаги йўлни аёл киши маҳрамсиз ўтиши ҳаром амалдир. Бу боради бир неча ҳадислар ворид бўлган.

  • Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Аёл киши асло уч кеча кундузлик масофага маҳрамсиз сафар қилмасин", дедилар“.
  • Абу Саид Ал-Худрий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Аллоҳ таолога ва охират кунига иймон келтирган аёлга уч кун ва ундан кўп бўлган сафарга отаси ёки акаси ёки эри ёки фарзанди ёки бирор маҳрамисиз чиқиши ҳалол бўлмайди", дедилар.
  • Абу Умома Боҳилий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Мен Набий соллаллоҳу алайҳи васалламни: "Муслима аёл кишига эри ёки маҳрамисиз ҳаж қилиши мумкин эмас", деяётганларини эшитдим.
  • Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу айтадиларки, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам хутба қилаётиб: "Ҳаргиз бир эркак бир аёл киши билан холи қолмасин, агар аёлнинг маҳрами бўлса, майли, аёл киши зинҳор сафарга маҳрамсиз чиқмасин", дедилар. Шунда бир киши ўрнидан туриб: "Ё Аллоҳнинг Расули, менинг аёлим ҳажга чиқди, мен эса фалон жойда бўладиган ғазотга ёзилдим", деди. У Зот соллаллоҳу алайҳи васаллам унга: "Сен бориб аёлинг билан бирга ҳаж қил!" дедилар.

Ушбу ҳадисдан кўриниб турибдики, аёл кишини ҳатто ҳажга ҳам ёлғиз ўзини юбориб бўлмас экан. Ҳатто Аллоҳнинг, дину диёнатнинг йўлида қилинадиган жиҳодни қўйиб бўлса ҳам, аёлнинг маҳрами бўлиб ҳажга бориш лозим эканлиги таъкидланмоқда. Чунки сафар машаққат ва хавфдан холи эмас. Мўмина аёлларни машаққат ва хавфда ёлғиз қолдиришга унинг маҳрамларининг эркаклик ғурурлари ҳам йўл бермаслиги керак. Йўлда аёлнинг хизматини қилиб, қийинчиликлардан, хавф-хатар ва турли кўнгилсизликлардан ҳимоя этиши керак.

Мана шу ҳадисларга биноан аёл киши фақат маҳрамлари билан сафарга чиқишлари лозим бўлади.

Сафарга бирга чиқиши мумкин бўлган маҳрамлар ҳақида ҳам маълумот келтириб ўтсак: "Мўминаларга ҳам айтинг, кўзларини (номаҳрам эркаклардан) қуйи тутсинлар ва авратларини (зинодан) сақласинлар! Шунингдек, (одатда) кўриниб турадиганидан бошқа зийнатларини кўрсатмасинлар ва рўмолларини кўкраклари узра тушириб олсинлар! Улар зеб-зийнатларини эрлари, ё оталари, ё эрларининг оталари, ё ўғиллари, ё эрларининг ўғиллари, ё ўзларининг ака-укалари, ё ака-укаларининг ўғиллари, ё опа-сингилларнинг ўғиллари, ё ўзлари (каби) аёллар, ё қўл  остиларидаги (чўри)лар, ёки аёллардан беҳожат бўлган (яъни жуда кексайиб қолганлар, ҳунасалар, ёки ақлсиз-девоналар каби) эркак хизматкорлар, аёлларнинг авратларидан хабардор бўлмаган ёш болалардан бошқа кишиларга кўрсатмасинлар! Яна яширган зийнатларини билдириб, оёқларини (эрга) урмасинлар! Барчангиз Аллоҳга тавба қилингиз, эй мўминлар! Шояд (шунда) нажот топсангиз" (Нур сураси, 31-оят).

Ислом умматининг бахт-саодатга эришиши учун барча нарсани батафсил баён этиб берган Қуръони Карим аёлларнинг зийнатларини кўрсатиши мумкин бўлган умр йўлдошидан ташқари маҳрам эркакларни умумий ҳукмдан истисно тарзда бирма-бир баён этган. Бунинг ҳикмати оятда зикр қилинган эркаклар билан аёлнинг доимий муомалада бўлиш заруратидир. Бу зикр қилинган эркаклар аёл ила қариндошлик риштаси билан боғлиқ ва фитнага ўрин йўқ. Демак, аёлнинг маҳрамлари билан танишиб чиқамиз.

  1. Эр. Эр хотиннинг барча жойига, бутун вужудуга қараши мумкин. Яна оятда истисно этилган аъзодан ташқари барча аъзолардан манфаатланиши мумкин;
  2. Ота ва боболар. Аёлнинг ота ва она томонидан оталари;
  3. Эрнинг отаси (қайнотаси);
  4. Аёлнинг ўз ўғиллари, эрнинг ўғиллари (ўгай ўғиллари) ва набиралари;
  5. Аёлнинг қариндоши (ака-ука,опа-сингил)лари. Хоҳ ота-онаси бир, хоҳ фақат она, ёки ота бир қариндоши бўлсин, фарқи йўқ;
  6. Қариндош (ака-ука, опа-сингил)ларининг ўғиллари;

Санаб ўтилганларнинг барчаси аёлга маҳрам ҳисобланади. Булар олдида зийнатларини очиш мубоҳдир. Аллоҳ таоло юқоридаги оятда амаки ва тоғаларига оид ҳукмни баён этмаган. Фиқҳ илми олимларнинг фикрига кўра, амаки ва тоғаларнинг ҳукмлари ҳам маҳрамият эътиборидан яқинлик даражалари саналган кишилар билан бирдир. Амаки ва тоғалар ота ҳукмида бўлгани учун оятда алоҳида саналмаган. Оятда айтиб ўтилган қариндош эркаклар аёлнинг маҳрами бўлгани каби эмикдош (бир онанинг сутидан озуқаланган) ака-укалар ҳам аёлнинг маҳрамилари ҳисобланади.

Агар куёви, жияни, эрининг бошқа аёлидан ўғли, эмизиш йўлига кўра маҳрамлари фосиқ бўлса улар билан билан сафар қилинмайди. Мана шулар агар балоғат ёшига етган ақли расо бўлса сафарда ҳамроҳ бўлиши жоиз ҳисобланади.

Имом Зайлаий: "Мажусийлик динига эътиқод қиладиган маҳрамлар билан сафар қилиб бўлмайди. Чунки уларнинг эътиқодига кўра маҳрамлар никоҳи жоиз".

Аёл кишининг маҳрамсиз сафар қилиши мумкин эмаслигига аввало Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бир неча ҳадисларини далил қиламиз.

Кейинги сабаб, фитна кўпайишида қўрқиб маҳрамсиз сафар қилмасин деймиз. Чунки аёл киши энг катта фитналардан ҳисобланади ва ушбу фитна кенг оммалашишини олдини олиш эса вожиб амаллардан бири ҳисобланади.

Ислом шариатида аёл кишининг зиммасига ҳажнинг фарз бўлишининг шартларидан бири юқорида айтиб ўтганимиздек, сафарда у билан бирга маҳрамининг бўлишидир. Маҳрами бўлмаган ёки бўлса ҳам, бирга ҳаж сафарига чиқишга қодир бўлмаса, ундай аёлларга ҳаж ибодати фарз эмас. Агар шу ҳолатда улар маҳрамсиз ҳажга борсалар, уларнинг ҳажлари макруҳи таҳримий билан адо бўлади. Маҳрамдан мурод хоҳ насаб жиҳатидан бўлсин, хоҳ эмикдошлик жиҳатидан бўлсин, хоҳ никоҳ жиҳатидан бўлсин, никоҳи абадий жоиз бўлмаган кишилардир.

Шариатимиз сафар мобайнида аёл кишининг маҳрами доимо бирга бўлишини талаб қилади. Мақоланинг аввалида айтиб ўтганимиздек, динимиз аёлларнинг иффати, ҳаёси ва уларнинг заифаликларини эътиборга олиб, баъзи хизматлари маҳрамлари томонидан адо қилиниши лозимлигини қаттиқ таъкидлайди. Шунинг учун бир аёл ўз ватанидан маҳрамсиз ҳаж сафарига чиқиб, Маккаи Мукаррамада маҳрами билан кўришишни ният қилса ҳам, унинг сафари жоиз эмас. Ҳаттоки аэропортдан бир маҳрами кузатиб қўйиб, бошқа манзилда бошқа бир маҳрами кутиб оладиган бир неча соатлик сафар ҳам аёл киши учун жоиз эмасдир.

"Аёл киши хоҳ ёш бўлсин, хоҳ қари бўлсин у билан Макка орасидаги масофа уч кунли йўл бўлса, ундай аёл ҳаж сафарига чиқиши учун маҳрами бўлиши шарт. Муҳитда шундай келган" (Фатвои ҳиндия).

Ислом энг нозик хилқат саналмиш аёлларнинг иззат-обрўларини ҳар қандай ҳолатда ҳам эътибордан четда қолдирмайди. Ана шу ҳолатлардан бири сафар ҳолати бўлиб, шариатимизда улар ҳақида ҳам ўзига хос кўрсатмалар мавжуд. Яқин масофага сафар қилишда умумий ҳолатда хавф-хатар учрамайди. Шунинг учун аёлларнинг маҳрамсиз сафар қилишларига рухсат берилади. Лекин ана шу яқин масофага ҳам маҳрами олиб бориб қўйиши аёл кишининг иззат-икромидир. Пиёда юрганда уч кеча-кундузлик масофага маҳрамсиз сафар қилиш ҳаром саналади.

Абу Саъийд Худрий розияллоҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган аёл учун уч кунлик ва ундан ортиқ масофага отаси ёки ўғли ёки эри ёки ака-укаси ёки маҳрам қариндошисиз сафар қилиши халол бўлмайди", дедилар.

Ислом бундай сафарни балоғатга етган аёллар ва балоғат арафасидаги қизлар учун ҳаром қилгандир. Аёл киши табиатан нозик бўлиб, сафар мобайнида турли хил зарурат ва эҳтиёжларга дучор бўлади. Ҳолбуки, уларнинг иззат ва обрўларининг ҳимояси муҳим бир масала ҳисобланади. Шунинг учун улар сафарга ўзларининг маҳрамлари билан чиқишлари зарурдир. Балоғат ёшига етмаган маҳрам эса ўзи ҳам бу нарсаларга муҳтож ҳисобланади.

Демак, балоғат ёшига етмаган маҳрамнинг сафарда аёл киши билан бирга бўлиши ёки бўлмаслиги баробар бўлиб, бунда аёл киши маҳрамсиз сафар қилган ҳисобланади. "Балоғатга етмаган боланинг маҳрамликда эътибори йўқдир" (Фатовои ал-Ҳиндия).

 

Робия МАННОБЖОНОВА,

Тошкент Ислом институти 403-гуруҳ толибаси.

 

Страница 6 из 501

Янгиликлар

Top